Nowa metoda i wyposażenie do badania obecności i orientacyjnej oceny zawartości frakcji naftowej w olejach smarowych, szczególnie emitowanych do środowiska podczas użytkowania

A new method and equipment for the detection of presence and estimation of the content of the petroleum-based fraction in lubricating oils, especially those emitted to the atmosphere

Paulina Nowak

Katedra Inżynierii Procesowej i Technologii Chemicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska, Gdańsk, Polska

Marian Kamiński

Katedra Inżynierii Procesowej i Technologii Chemicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska, Gdańsk, Polska

Karolina Kucharska

Katedra Inżynierii Procesowej i Technologii Chemicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska, Gdańsk, Polska

Piotr Rybarczyk

Katedra Inżynierii Procesowej i Technologii Chemicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska, Gdańsk, Polska
Streszczenie

Olej smarowy, wykorzystywany w urządzeniach tnących, pracuje w tzw. otwartym układzie smarowania i w całości jest emitowany do środowiska. Wówczas, gdy taki olej zawiera nawet niewielką część frakcji pochodzącej z ropy naftowej, co ciągle jeszcze ma nagminny charakter, olej stanowi poważne zanieczyszczenie środowiska. Do tego mgła takiego oleju stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pracowników. Aktualne regulacje prawne wymagają od użytkowników pilarek oraz harwesterów stosowania wyłącznie olejów biodegradowalnych. W przypadku olejów hydraulicznych stosowanych w maszynach i pojazdach zawsze istnieje niebezpieczeństwo wycieku lub wylewu do otoczenia w przypadku pęknięcia przewodów łączących albo innego rodzaju awarii. Celowy wydaje się więc też postulat stosowania biodegradowalnych olejów w systemach hydrauliki siłowej maszyn użytkowanych w lasach, na polach, w kopalniach czy w pojazdach szynowych lub drogowych. Biodegradowalny olej, najczęściej z bazowym olejem roślinnym, jest droższy od oleju smarowego wyprodukowanego z zastosowaniem, nawet tylko w części, naftowej bazy olejowej – produktu rafinacji ropy naftowej. Dzisiaj użytkownicy pilarek oraz harwesterów ciągle jeszcze stosują mineralne oleje smarowe z ropy naftowej, nie licząc się z negatywnymi konsekwencjami dla zdrowia i środowiska. Znane metodyki badania biodegradowalności olejów smarowych są kosztowne i czasochłonne. W pracy zaproponowano zasadę wykonania oraz wyposażenie do wykonania szybkiego i taniego testu przesiewowego obecności frakcji pochodzenia naftowego, zawierającej węglowodory aromatyczne, w badanych próbkach oleju smarowego. Test wykorzystuje badanie fluorescencji oleju w świetle UV - λ = 365 nm. Proponowana metoda jest prosta w wykonaniu i nie wymaga specjalistycznych kwalifikacji od wykonawcy. Opisano łatwe w przygotowaniu wyposażenie do powtarzalnego wykonywania badań w warunkach terenowych.

Lubricating oil, used in cutting equipment, works in the so-called open lubrication system and is entirely emitted to the environment. When such an oil contains even a small portion of the crude oil-derived fraction, which is still very common, the oil is a serious environmental pollution. In addition, the oil mist poses a serious threat to the health of employees. Current legal regulations require users of saws and harvesters to use only biodegradable oils. In the case of hydraulic oils used in machines and vehicles, there is always a risk of leakage into the environment e.g. in case of breakage of connecting pipes or other types of breakdowns. Therefore, it seems reasonable to postulate the use of biodegradable oils in power hydraulics systems of machines used in forests, fields, mines or in rail or road vehicles. Bio- degradable oil, most often, with base vegetable oil, is more expensive than lubricating oil produced with the use of an oil-based oil base – i.e. a product of oil refining. Today, users of saws and harvesters still use mineral lubricating oils from crude oil, without any attention to the negative consequences for health and the environment. The known methods of the assessment of biodegradability of lubricating oils are expensive and time-consuming. The paper proposes a principle of method and equipment for performing a quick and cheap screening test for the presence of petroleum-derived fractions containing aromatic hydrocarbons in the analyzed lubricating oil samples. The test uses an oil fluorescence test under UV light of wavelength λ = 365 nm. The proposed method is simple and does not require specialist qualifications from the user. Easy-to-prepare equipment for repetitive testing in field conditions has been described.

Słowa kluczowe
oleje smarowe emitowane do środowiska; badanie obecności; orientacyjna ocena zawartości węglowodorów aromatycznych; test terenowy; metodyka i wyposażenie; fluorescencja; lubricating oils emitted to the environment; the presence and estimated content of aromati hydrocarbons; field test; method and equipment; fluorescence
Aparatura Badawcza i Dydaktyczna (2019) 24: 151-158
Data pierwszej publikacji on-line: 2019-07-22 12:47:04
Pełny tekst PL (.PDF) Pełny tekst ENG (.PDF) Statystyki Powrót do listy